شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

تعزیه خوانی

تعزیه خوانی و آداب جالب ماه محرم در همدان

تعزیه خوانی بین همه ی ایرانی ها خیلی طرفدار داره و کلا خیلی از آدم ها توی ماه محرم به عشق دیدن مراسم تعزیه خونی از خونه بیرون میرن. حالا بریم که واستون از این مراسم توی روستای مریانج همدان تعریف کنم.
یکی از سنت های قدیمی منطقه مریانج، که گفته میشه قدمتی بیشتر از صد سال داره، برپایی تعزیه توی ماه محرم هست.
قدیمی ها میگن که حدود ۱۰۰ سال قبل توی ماه محرم یه آقایی به نام مرحوم شاه علی از اهالی وردآورد تویسرکان به همراه فرزندانش و چند نفر دیگه به مریانج ‌اومدن و تعزیه خوانی در همدانتعزیه ‌اجرا کردن. این اجرا بین مردم مریانج خیلی محبوب شد و اون ها رو تحت تاثیر قرار داد. استقبال‌ اهالی مریانج از این هنر هم باعث شد که یکی از فرزندان مرحوم شاه علی به اسم محمد آقا توی این شهر ساکن بشه و توی ایام محرم و مواقع دیگه تعزیه خوانی رو اجرا کنه.

روایت های تاریخی میگن که این گروه اولین کسایی بودن که توی مریانج تعزیه خوانی ‌کردن و بعدها کم کم گروه های دیگه ای تحت سرپرستی یه آقایی به اسم میرزا حبیب‌ از اهالی طالقان تعزیه خوانی رو توی این شهر ادامه دادن.
بعد از مرحوم میرزا حبیب هم افرادی این سنت رو ادامه دادن که معروف‌ترین اون ها مرحوم جلیل الوندی، عزیز قصابانی، جلال یارمحمدی، کربلایی حسین ترابی وصال، حاج گلشن مظاهری و احمد میرمحمدی هستن. به گفته تاریخ مرحوم عزیز قصابانی از فعال تر‌ین اشخاصی بوده که توی رونق و ترویج تعزیه مریانج کوشش کرده. ایشون نسخه‌های تعزیه رو از اسدآباد به مریانج می برده و نسخه‌های امروز، همون نسخه‌هاییه که اون مرحوم به این دیار آورده.

تعزیههر روز از دهه اول محرم رو به اسم یکی از معصومین و شهدای کربلا نامگذاری کردن که توی هر روز طبق همون برنامه ریزی تعزیه خوانی انجام میشه (مثل تعزیه امام حسین، ابوالفضل، علی اکبر، حضرت رقیه، حر و …). تعزیه خوان ها به دو گروه موافق و مخالف خوان با لباس های مخصوص و رنگ خاص تقسیم میشن. گروه موافق خوان با لباس های سفید و سبز رنگ و گروه مخالف خوان با لباس های سیاه و قرمز توی تعزیه ظاهر میشن. افراد هر دو گروه کلاهخود، زره پوش، چکمه، سپر و شمشیر رو به همراه لباس استفاده می کنن. استفاده از موسیقی با ابزاری مثل سنج، طبل، شیپور … هم هماهنگ با متن تعزیه نواخته میشه. همچنین از نمادهایی مثل علم، بیرق و … استفاده میشه که از مهم ترین بخش های تعزیه خوانی هست. توی روز عاشورا هم خیمه امام حسین رو برپا می کنن که تعزیه گردان ها بعد از پایان تعزیه شهادت امام حسین و حضرت ابوالفضل خیمه رو به آتش می کشن که با خوندن نوحه و اجرای موسیقی حزن آلود همراه میشه.
گذشته از این مردم مریانج توی محرم نذرهایی دارن و به ادای اون ها سخت پایبند هستن. دادن نان و ماست توی شب هفتم محرم، پوشیدن پیراهن سیاه، خرید اسباب و اثاثیه برای تکیه ها و مساجد و وسایلی مثل عَلَم، کُتَل و زنجیر برای هیئت ها، رفتن به زیر علامت و حمل اون توی هیئت و تقدیم هدایا به عَلَم غیبی از جمله این نذورات هستن.
علم غیبی به علمی گفته میشه که حدود ۴۰۰ سال پیش توسط شخصی به اسم حاج حسین از کربلای معلی خریداری و تبرک شد و هر ساله روز عاشورا این علم پیشاپیش عزاداران این شهر حمل میشه. مردم باور دارن که پنجه این علم غیب شده و به خاطر همین هم به علم غیبی معروف شده.
یکی دیگه از آداب مردم مریانج که بین شهرنشین های همدانی و جاهای دیگه هم رواج داره، پختن حلیم نذری هست و خونه های زیادی هستن که توی روزهای عزاداری نذر حلیم دارن. این کار مریانجی ها، از قدیم زبانزد همه بوده، چون که مهمون های خودی و غیرخودی رو به اجبار به خونه های خودشون میبرن و ازش پذیرایی می کردن.

برای اطلاع از جزئیات بیشتر درباره این اثر تاریخی لطفاً لینک زیر را دنبال کنید
جزئیات بیشتر
شاید مایل باشید اینجا را هم ببینید:
مراسم پرسه زنی در محرم امامزاده هود همدان