شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

خنچه برون

مراسم خیلی قشنگ یزدی ها قبل از عروسی هاشون به اسم خنچه برون

مراسم خنچه برون یزدی ها

مراسم خنچه برون
شاید آشنا شدن با یه سری از آداب و رسوم های خاصِ یزد براتون جالب باشه. یکی از این آداب و رسوم، آداب ازدواج توی یزده. مراسم ازدواج توی یزد با خواستگاری که اصطلاحا «خواستگار گذارون» گفتن میشه، شروع میشه و بعد از توافق دوتا خونواده و چَک و چونه زدن سرِ مهریه، میرن سراغ مراسم «بله برون» و تعیین زمان مراسم عقد و عروسی که توی یزد هر دوی این مراسم توی یه روز انجام میشه.

یه روز قبل از مراسم عروسی، خونواده عروس و داماد، اقوام و فامیل خودشون رو به شام دعوت میکنن و بعد از خوردن شام برای اجرای مراسم « خنچه برون » آماده میشن. این مراسم جالب و دیدنی از خونه آقا داماد شروع میشه؛ جوری که کفِ چند تا ( تعداد سینی ها باید فرد باشه) مجمعه (سینی بزرگ مسی) رو با پارچه ترمه میپوشونن و کناره های اون رو با گل برگ های لطیف و نقل تزئین میکنن.

مراسم خنچه برونروی سینی اول قرآن میذارن و این سینی رو یکی از آقایون که بزرگ خانواده ‌ست و ترجیحا سید هم هست به طرف خونه پدر عروس میبره. سینی به سر و هلهله کنون به سمت خونه داماد! توی سینی ها علاوه بر لوازمی که روز خرید عروسی برای عروس خریده شده، وسایل پایِ سفره عقد مثل: هل، زنجفیل، دارچین، زیره و فلفل ( به شکل درسته و آسیاب نشده) رو هم میذارن که این وسایل نشونه آرزو برای پایدار موندن گرمیِ زندگی عروس و داماده.قدیم ترها، توی مجمعه ها روشور و صابون برای نظافت و پاکیزگی و قند برای شیرینی زندگی گذاشته میشد و توی بعضی از مناطق یزد، اسپند و خرما هم برده میشده.

توی سینی های دیگه آینه و شمعدون، لباس عروس، کیف و کفش عروس و بقیه وسایلی که خریده شده، به ترتیب اهمیت چیده میشه و فامیلای شاه داماد و دوست و آشنا اون ها رو حمل میکنن و پشتِ سرِ اون ها، بقیه مهمون ها و اقوام، با زدن عربانه ( دایره) و هلهله و کل کشیدن و شادی، اون ها رو همراهی میکنن.

اگه فاصله خونه پدرِ آقا داماد تا خونه ی پدرِ عروس خانوم کم باشه، این مسیر پیاده طی میشه و در صورتی که این فاصله زیاد باشه، قسمتی رو با وسیله نقلیه میرن و از سرِ کوچه عروس خانوم پیاده میشن و باقی مونده مسیر رو با زدن دایره و هلهله و شادی، طی میکنن. جلوی خونه عروس خانوم، پدرِ عروس با قربونی کردن گوسفند به استقبال مهمون ها میره و با دادن هدیه هایی مثل قرآن و یا دادنِ شاباش به کسایی که سینی ها رو حمل می کردن، اونها رو به داخل خونه دعوت میکنه و به اون ها خیر مقدم میگه. بعد از اینکه وسایل و لوازم به خونه ی پدر عروس برده شد، مهمون ها مشغول رقص و سرور و پایکوبی میشن.

بلافاصله بعد از نشون دادن خنچه های داماد، خنچه های عروس که از قبل آماده شده و شامل خریدی میشه که برای داماد انجام شده، با زدنِ عربانه و کشیدن کل و هلهله، بین مهمون ها چرخونده میشه و به همه نشون داده میشه. میونِ مجمعه های داماد که به عروس خانوم تقدیم میشه، سینی ای پر از حنا وجود داره.
قدیمی تر ها حنا رو مقدس، هدیه حضرت فاطمه و خوش یمن می دونستن. توی سینی ها، حنای خشک یا از قبل خیسونده شده قرار داره که بعد از نشون دادن خنچه ها، یه تیکه از حنا رو روی برگ گل یا سکه قرار میدن و روی دستِ عروس و داماد میذارن. توی خیلی از مناطق ایران، به مراسم خنچه برون «حنابندان» گفته میشه و این مراسم خیلی به مراسم خنچه برون شبیه هست.

قدیم تر ها، صبحِ روزِ خنچه برون ،خونواده ی عروس، جهیزیه رو به منزل داماد میبردن و اون جا می چیدن ولی در حال حاضر معمولا این کار رو یه هفته قبل از روز عروسی انجام میدن. قسمت جذاب مراسم اینجاست که پدرِ عروس خانوم با دادن هدیه به مهمون هایی که توی حمل جهیزیه کمک کردن از اون ها تشکر میکنه.

مراسم تا نیمه های شب ادامه داره و مهمون ها در اون به جشن و سرور و رقص و پایکوبی مشغول میشن. بعد از اینکه از مهمون ها پذیرایی شد و مراسم تموم شد، خونواده آقا داماد به خونه بر میگردن تا خودشون رو برای مراسم فردا آماده کنن.

اردکانی ها به مراسم خنچه برون ، « سینی برون» میگن و شبِ بعد از «مهر بران»، معمولا هفت، هشت تا سینی بزرگ تهیه میکنن و توی هر سینی وسایلی قرار میدن و به همراه آینه و قرآن که جلوتر از همه حمل میشه، به سمت خونه عروس میرن. توی اردکان رسم بر اینه که آینه رو یه جوونِ شاد و خندون که اگه تازه داماد باشه بهتر هم هست، حمل میکنه. سینی ها حتما باید شب برده بشه و اتفاقا عقد و عروسی هم شب برپا میشه.

اهالی اردکان دو یا سه سینی برای کله قند ( توی هر سینی پنج، شش تا کله قند)، دو یا سه سینی برای شیرینی های خوشمزه ای مثل پشمک، باقلوا، قطاب و لوز، یه سینی پر از نون و پنیر و سبزی، یه سینی شامل بشقاب های تخم مرغ، بادام، گردو، و دو تا کله قند کوچیک برای ساییدن روی سر عروس آماده میکنن و به خونه عروس میبرن.

سینی برها، اول شب، در حالی که جلوی اون ها چند تا چراغ هم برده میشه، از خونه داماد به طرف خونه عروس راه می افتن و وقتی به خونه عروس رسیدن، سینی ها رو به یه اتاق مخصوص که از قبل برای مراسم آماده شده میبرن و توی اتاق دیگه ای با چای و شیرینی و شربت از سینی برها پذیرایی میشه. خانواده عروس به سینی برها انعام میدن یا بعد از اینکه مراسم عقد و عروسی تموم شد، برای هر کدوم اون ها خلعتی ( یک دست لباس) می فرستن.

جالبه بدونید که این مراسم فقط مختصِ عقد و عروسی نیست و توی مقیاس کوچیک تر و توی شب یلدا و عید نوروز هم از طرف خانواده داماد برگزار میشه، جوری که توی مجمعه ای میوه و شیرینی و آجیل می چینن و هدیه هاشون رو که میتونه طلا، پارچه یا … باشه روی سرشون حمل میکنن و به خونه عروس میبرن.

برای اطلاع از جزئیات بیشتر در مورد مراسم خنچه برون لطفاً لینک زیر را دنبال کنید
جزئیات بیشتر
شاید مایل باشید اینجا را هم ببینید:
جشن تیرگان جشن سده