شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

سقاخانه

سقاخانه ها با سبک معماری منحصر بفرد و ویژگی های خاص

سقاخانه ها ، با معماری خاص !سقاخانه ها

وقتی از سقاخانه ها صحبت میشود بی اختیار به یاد مراسم های مذهبی و شاید بطور خاص شهادت امام حسین میافتیم.

شاید باور این مسئله که سقاخانه برای خود سبک معماری منحصر به فردی دارند که سرشار از فلسفه ی مخصوص به خود است دشوار باشد . اما به راستی سقاخانه ها چه ویژگیهایی دارند ؟

سقاخانه در اصطلاح

در اصطلاح سقاخانه به نوعی تو رفتگی یا حجره ی کوچک گفته میشود . این تورفتگی در دیواری تعبیه میشود و یا درز دودیوار را دربرمیگیرد و پنجره ی مشبک آهنی ای قسمتی از آن را میپوشاند . سقاخانه غرفه یا نیم بابی است که مردم در آن آب گاهی می سازند و جام یا پیاله ای درآن می نهند تا آب در دسترس همگان قرار گیرد . شیعیان بیشتر هم زمان با روضه خوانی حضرت سید الشهدا و به یاد تشنگان و شهیدان کربلا به چنین کاری اقدام کرده اند و از زمره کارهای ثواب به حساب می آید .

سقاخانه ها فاقد شکوه و جلال معماری وسیع بناهای معروف است ولی ازنوعی صمیمیت وروحانیت در انزوا برخوردار است که افراد برای رازو نیاز ، ذکر نذر و حاجت به این مکان روحانی می روند .

محل قرار گیری سقاخانه ها

بزرگی ، میزان تزئینات و اهمیت سقاخانه ها رابطه ی مستقیم با محله ای دارد که در آن قرار گرفته اند . سقاخانه هایی که دراطراف میدانها و محلهای پر رفت و آمد هستند بزرگترند و تزیینات بیشتری دارند وهرچه به سمت کوچه های تنگ با خانه های قدیمی می رویم سقاخانه ها کوچک تر و مهجورتر می شوند . بیشتر سقاخانه ها در محل های قدیمی شلوغ ، پر رفت و آمد شهرها ساخته شده اند ؛ مثلا در شهر تهران حوالی میدان توپ خانه ، بهارستان ، قیام ، مولوی و بازار سقاخانه های متعددی به چشم میخورد .

سقاخانه هامعماری و تزئینات سقاخانه ها

سطح داخلی سقاخانه ها با مواد و مصالح گوناگونی پوشیده می شود . کاشی کاری آینه کاری ، گچ بری خاتم و منبت و نقاشی جلوه هایی از انواع پوشش سطح داخلی سقاخانه هاست .

آینه کاری و گچ بری به علت ظرافت و شکنندگی ، اغلب در داخل سقاخانه به کار گرفته میشود . در تهران ، از جمله در خیابان ناصر خسرو و ضلع شمالی مسجد شاه ، سقاخانه هایی دیده می شود که با سنگ ساخته و پرداخته شده اند . سقاخانه ی مسجد شاه شاید قدیمی ترین سقاخانه ی تهران بوده که در دوره ی فتح علی شاه قاجار ساخته شده است . این بنا ویژگی های سقاخانه های کوچه و بازار را ندارد . آیه ای از قرآن کریم روی چهارچوب سنگی این سقاخانه به چشم می خورد و ماهی هایی در هم پیچیده روی حوضچه کنده کاری شده اند که تزیینی به نظر می رسند .

قسمتهای مختلف سقاخانه ها

سقاخانه شامل قسمت های مختلف از جمله محراب ، فرورفتگی ، آبخوری ، پنجره مشبک و محل روشن کردن شمع است .

نکته درخور توجه درباره ی معماری سقاخانه شباهت آن از جهات بسیار به معماری مساجد و محراب هاست . قوس های محراب مسجد ، با اختلاف بسیار ناچیز ، درسقاخانه ها نیز مشاهده میشود .

جزئیات بیشتر
شاید مایل باشید اینجا را هم ببینید:
شهر نیشابو    مقبره الشعرای خراس