شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

شهر تاریخی نیم ور

شهر تاریخی نیم ور با تاریخی باورنکردنی واقع در استان مرکزی

شهر تاریخی نیم ورشهر تاریخی نیم ور

شهرهای تاریخی زیادی در سراسر ایران وجود دارند که شاید حتی نامی از آنها برایمان آشنا نباشند، شهر تاریخی نیم ور هم متاسفانه یکی از آنها است که اطلاعات کمی از آن در دسترس قرار دادرد و افراد کمی آن را می شناسند. دراین مقاله قصد داریم تا به معرفی شهر تاریخی نیم ور ، شهری سرشار از جاذبه در استان مرکزی بپرداریم.

شهر تاریخی نیم ور یا نیمه ور در بخش مرکزی شهرستان محلات . این شهر در بین راه مواصلاتی شهرهای دلیجان و محلات قرار گرفته است . قدمت شهر نیمور به دوران اشکانیان و ساسانیان میرسد . شواهد و مدارکی مربوط به ۲۳۰۰ سال پیش از میلاد مسیح دراین منطقه کشف شده است.

شرح شهر تاریخی نیم ور

درکتابهای قدیمی بسیاری به شهر تاریخی نیم ور اشاره شده است . بعنوان مثال ابن فقیه همدانی در کتاب مختصرالبلدان مربوط به سال ۲۹۰ هجری، شهر تاریخی نیم ور را که از مراکز مهم مذهبی فلات ایران در روزگار باستان به شمار می‌رفته را هم تراز با ایوان کسری، قصر شیرین و معبد کنگاور دانسته‌ است.

نیم ور در کتاب ها

در کتاب نزهه‌ القلوب نوشته حمدالله مستوفی درباره شهر تاریخی نیم ور آمده‌است:

“نیم ‌ور از اقلیم چهارم است جمشید پیشدادی ساخت و در آنجا جهت خود قصری عالی کرده بود. افعال و آثار آن هنوز باقی است و گشتاسف در او آتشخانه ساخت و هوایش خوب و معتدل است و در محصول و ارتفاعات مانند نطنز”

در کتاب بستان‌السیاحه مربوط به سال ۱۲۴۸ قمری نیز، شهر تاریخی نیم ور این‌طور توصیف شده ‌است :

“قریه‌ای است خجسته اثر در زمین فرح‌انگیز و قرب رود (گهرخیز) واقع و اطرافش واسع از توابع محلات، آبش خوش و خاکش مرغوب است قدیم الایام شهری بوده که باغات فراوان دارد و مردمی همگی شیعی مذهب مکرر مشاهده شده‌است .”

تاریخ در مورد شهر تاریخی نیم ور می‌گوید :

“در زمان حکومت مسعود میرزا ظل‌السلطان در اصفهان، نیمور همراه با ۶۰۰ آبادی دیگر در حوزه اصفهان به اجاره او واگذار شد اما پس از آغاز فروش خالصه‌ها در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه و در دوران مظفرالدین شاه نیمور به مالکیت دائمی ظل‌السلطان درآمد.”

در فرهنگ جغرافیای ایران مربوط به قرن معاصر نیز درباره شهر تاریخی نیم ور آمده است:

“نیمور، قصبه مرکزی دهستان نیمور بخش حومه شهرستان محلات و در دامنه سردسیری واقع است و ۱۷۰۰ سکنه دارد، آبش از رودخانه لعل بار، محصولش غلات، پنبه، کنجد، صیفی، میوه جات، قیسی، بادام، انگور، شغل اهالی، زراعت و صنایع دستی کرباس بافی است.”

وضعیت امروزی بافت تاریخی نیم ور

علیرغم تبدیل روستای نیمور به شهر نیمور، هنوز قسمت‌های شمالی شهر تاریخی نیم ور بافت قدیمی خود را حفظ کرده و خانه‌ها، مسجد جامع قدیمی، حمام عمومی و… نمونه‌هایی هستند که از خشت و گل ساخته شده‌اند و هنوز پابرجا هستند.

آثار تاریخی موجود در شهر تاریخی نیم ور

شهر تاریخی نیم ور دارای آثار تاریخی متعدد و کوه‌های سنگی دارای معادن سنگ غنی تراورتن، فلوئورین و سنگ‌های تزیینی است. از این رو صنعت غالب در شهر تاریخی نیم ور مربوط به سنگ است. در شمال این شهر قم ‌رود و در جنوب آن کوه‌های آتشکوه قرار دارند. نام شهر تاریخی نیم ور در کتاب‌ها و اسناد تاریخی تحت نام‌های مختلفی نظیر آوَرد، نیم‌آوَرد، مَمنور، نَیسور و تَیمور به ثبت رسیده‌ است.

اوج شکوفایی شهر تاریخی نیم ور در دوران ساسانیان و بعد از احداث سدی روی رودخانه قم‌ رود بوده است که امروزه بقایای این سد قدیمی با نام بند نیمور در کنار شهر قرار دارد.

شهر تاریخی نیم ور

زبان شهر تاریخی نیم ور

بیشتر مردم شهر تاریخی نیم ور به زبان فارسی صحبت می‌کنند. زبان راجی نیز در بخش‌هایی از منطقه استفاده می‌شود که ریشه واژه‌های آن از زبان مادی است.از مهم ‌ترین بناهای تاریخی داخل شهر می‌توان به قلعه جمشیدی منتصب به جمشید پیشدادی، قلعه نایبی، مسجد جامع شهر منتصب به دوران صفویه، پل تاریخی باقرآباد و ستون‌های تاریخی میل میلونه اشاره کرد. همچنین از مهم‌ترین بناهای قدیمی و تاریخی خارج شهر نیز می‌توان به سنگ‌نبشته خورهه و آتشکده آتشکوه اشاره کرد که در ۱۰ کیلومتری شهر و در دامنه کوه آتشکوه قرار دارد. بازمانده‌های بنای میل میلونه باقیمانده بنایی عجیب در شهر نیم ‌ور است، که باقیمانده یک بنای سنگی بسیار عظیم و باستانی است که از سنگ و ساروج ساخته شده‌است.

با توجه به قدمت بسیار زیاد شهر تاریخی نیم ور ، مردم این منطقه دارای آداب و رسوم ویژه هستند که از جمله آنها می‌توان به لایروبی رود قم ‌رود و مراسم بیل‌ گردانی اشاره کرد. در ادامه برایتان از بیل گردانی و مفاهیم پنهان در پشت این مراسم آئینی خواهیم گفت .

مراسم بیل گردانی

در روز آخر لایروبی در شهر تاریخی نیم ور ، جوی ‌روب‌ها پس از ۲۰ روز تلاش گروهی سخت و طاقت‌ فرسا،  کار را قبل از ظهر تمام می‌کنند و به نیمه ‌ور برمی ‌گردند. در این روز جشنی هم به مناسبت پایان لایروبی برگزار می‌ شود که به آن «بیل‌گردانی» می‌گویند. برای بیل‌گردانی ۷ بیل را انتخاب می ‌کنند که ۴ تا را در یک دسته و ۳ تا را در دسته‌ای دیگر، با طناب محکم می‌بندند.

هر بیل‌ گردان باید ۴ بیل را با یک دست و ۳ تای دیگر را با دست دیگر بگیرد و آنها را همزمان با هم در جهت مخالف یکدیگر، دور سر بچرخاند. به طور معمول هر بیل، بین ۳ تا ۵/۳کیلو وزن دارد. فکرش را بکنید که چرخاندن ۷ بیل به طور همزمان و در ۲ جهت مخالف به دور سر، چه کار مشکلی است، مخصوصا که وزن بیل‌ها در انتهای دسته ۲ متری آنها قرار دارد! این کار، هم به توان بدنی، هم به تمرکز زیادی نیاز دارد.اگر بیل‌ها به هم بخورند یا از دست بیل‌گردان بیفتند، بازی را باخته و جمعیت شروع به متلک ‌پرانی و هو کشیدن می‌کنند.مراسم بیل گردانی شهر تاریخی نیم ور

 

این آیین، هم ریشه در فرهنگ آب و آبیاری دارد و هم در قدیم نمادی برای نشان ‌دادن زور و پهلوانی به دشمنان بوده است. مردم شهر تاریخی نیم ور عقیده دارند این بازی آیینی، به برکت و زیادی آب کمک می‌کند.