شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

قالی خراسان دست باف

قالی خراسان چگونه و چطور به این زیبایی بافته میشود

قالی خراسان

دراین مقاله قصد داریم تا شما را با قالی خراسان و رنگ بندی آنها آشنا کنیم . خراسان در زمینۀ قالیبافی سابقه ای درخشان دارد.

ساختار قالی خراسان

قالی خراسان تصویرخطه خراسان، به واسطه وسعت مراتع و آبادیهای بیشمار، از مراکز عمده پرورش دام است. این پشم عنصر اصلی تشکیل دهنده قالی خراسان است. بافنده مشهدی نیز در انتخاب پشم مرغوب و کاربرد آن در فرش، از هیچ کوششی فرو گذار نیست، و برخلاف بافنده تبریزی در تهیه طرح و نقشه هایی که ویژگیهای طرح مشهد را دارا باشد تعصب به خرج میدهد.

پشمی که در گره های قالی خراسان بکار رفته نرم و شفاف میباشد. این پشم در مقایسه با پشم هایی با کیفیت دیگر، ظاهراً تمایل بیشتری به فرسوده شدن دارد. هر چند که از اصل، پرزهای این قالی با ارتفاع متوسطی قیچی خورده اند ولی به نظر بسیار کوتاه میرسند.

ریسندگی قالی خراسان

این امر ناشی از ریسندگی پشمی است که از پشم چینی پائیزه بدست آمده است. پشم بطور ویژه ای حالت نرمی دارد، ولی الیاف آن بسیار کوتاه است. اگر بافندگان هنرمند محلی این پشم را ترجیح میدهند، اولاً به دلیل زیبا قالی خراسان مغازهشناختی است و ثانیاً اجبار و تنگناهای محلی نیز حاکم است. در واقع، به استثنای شهر مشهد، حلاجی این پشم ها توسط دست و کمان حلاج انجام میگیرد و اگر الیاف پشم بلند باشد (مثل الیاف پشم بهاره)، به دور زه کمان حلاجی میتابد و کار حلاج را دشوارتر مینماید.

با برگرداندن قالی متوجه یک ویژگی فنی آن میشویم که به راحتی امکان شناخت قالی خراسان قدیمی و جدید را فراهم مینماید. در قالی خراسان به فاصله ۵ تا ۷ رج گره چندین خطوط افقی می بینیم که کاملاً واضح اند و ناشی از بازی خاص پود میباشند. بطور معمول پود به صورت کشیده، پس از هر رج ازگره ها، یکبار از بین تارها عبور میکند .

گره زنی قالی خراسان

گره هایی که در قالی خراسان بکار برده میشوند از نوع فارسی باف (سنه) هستند و تراکم آنها از ۸۰۰ تا ۲۰۰۰ گره در دسی مترمربع تغییر میکند. نخ های تار و پود معمولا پنبه ای هستند.

در مورد گره زنی ملاحظه میکنیم که گره ها در قالی خراسان فشرده ترند و در مورد قیچی نمودن پرز و ارتفاع پرزها نیز اضافه میکنیم که این پرزها اندکی بلند تر هستند.

در مورد رنگ قالی خراسان نیز متذکر قالی خراسان عکسمیشویم که از مایه های رنگهای روشن کمتر استفاده میشود و رنگهای روشن جای خود را به یک سری از رنگها داده اند که رنگهای آبی، قرمز خرمایی یا قرمز آجری، قهوه ای کم رنگ به ندرت بر رنگ سبز در آن چیرگی دارد. قبل از جنگ جهانی اول؛ از پاره ای از رنگ کننده های مصنوعی، بخصوص برای نمونه های متداول تر ناحیه قاین استفاده میشده است.

رنگ بندی قالی خراسان

همه رنگهایی که در بافت قالی خراسان بکار رفته اند منشأ گیاهی دارند. قالی های این دوره دارای مایه ها رنگ های بسیار زیبا هستند که عبارتند از صورتی، قرمز، خرمایی روشن، آبی، سبز، زرد و سفید رنگ. زمینه قالیها، بخصوص قالی هایی که دارای تصاویری از هیاکل حیوانی و غیره هستند، آبی بسیار ملایم است. رنگ سیاه، از پوست گردو حاصل شده و آبی تیره در قالی خراسان معمولاً برای مشخص نمودن طرح ها و برجسته نمودن آنها بکار میبرند .

.جزئیات بیشتر
شاید مایل باشید اینجا را هم ببینید:
قالی اصفهان  رمقبره الشعرای خراسان