شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

منره گسکر

مناره گسکر یا مناره بازار، یکی از زییاترین و  با شکوه ترین بناهای به جا مانده از دوره سلجوقی

مناره گسکر

مناره گسکر (مناره بازار)، یکی از زییاترین و  با شکوه ترین بناهای برجای مانده از دوره سلجوقی است که در ۹ کیلومتری غرب شهرستان صومعه سرا و بر سر راه دهکده جاده کنار به مناره بازار بنا شده است این مناره که در مسیر راه جاده شاه عباسی قرار گرفته است یکی از مهمترین آثار تاریخی گیلان زمین به شمار می رود.  با شازده مسافر  در این سفر  دلچسب همراه  باشید.

مناره گسکر در کجا قرار دارد؟منره گکسر

گسکر شهر تاریخی و مدفون با یک‌ هزار و ۲۰۰ سال قدمت در دل جنگل‌های منطقه هفت‌دغنان ضیابر صومعه‌سرا در استان گیلان است. این شهر بر اساس کاوش‌های انجام شده، بزرگ ترین شهر باقیمانده از دوره اسلامی در شمال ایران است.

تاریخ

شهر قدیمی گسکر در جنگل هفت دغنان با گذر از روستای بهمبر، درست غرب جاده آسفالته مینا بوبه پونل در کنار راه جاده شاه عباسی است. بر روی رودخانه اسکندر رود آثار خرابه ها و ویرانه های به جا مانده از شهری قدیمی در دل جنگل انبوه هفت دغنان به وسعت ۴۰ هکتار به چشم می خورد.

این شهر تاریخی در گذشته شهری آباد و محل حکومت امیران گسکر بوده است . قدمت آن به دوران خاندان ایلخانی و صفویه می رسد. در میان آثاری که در این شهر به جا مانده می توان به حمام، خانه، مغازه، یک پل آجری و گور سیده خروسه (خوری سو) اشاره کرد.

شکل ظاهری مناره گسکر

مناره گسکر شکلی شبیه مخروط داشته و مقطع این مناره دایره ای شکل بوده که با حرکت به سمت بالا از قطر آن کاسته می شود.

اندازه مناره گسکر

ارتفاع اولیه مناره ۳۰ متر بود، پنج متر آن بر اثر شرایط جوی و آب و هوایی منطقه و ۱۳ متر آن به دلیل زلزله سال ۱۳۶۹ فرو ریخت و تنها ۱۲ متر از مناره بر جا مانده است.

طراحی و ساخت منارهمناره گسکر

مناره آجری گسکر از آجر و ملات ساروج ساخته شده است .تنها تزئین این مناره دو ردیف آجر کاری تزئینی با نقوش هندسی بوده که به دلیل فرو ریختن قسمت  زیادی از آن از بین رفته و در بقیه قسمتها کاملا ساده و بدون آرایش است، تنها راه ورود به مناره از طریق یک در ورودی است که در قسمت جنوب غربی مناره واقع شده و با قوسی زینت گرفته است و تنها راه رفتن به بالای مناره پله های مارپیچی است که توسط یک ستون نگهدارنده در وسط به ابعاد ۱۰ در ۹۰ سانتیمتر ایستایی یافته است.( یک ستون نگهدارنده در وسط به عنوان تکیه‌گاه به ابعاد ۵۵ در ۵۵ سانتی‌متر به پلکان مارپیچ داخلی و جداره بیرونی منار ایستادگی داده‌ است).

در قسمت فوقانی مناره در دو ردیف نقش هندسی جهت تزیین مناره آجرکاری شده بود که امروزه بر اثر فروریختن قسمت بالایی مناره قابل مشاهده نیست . بخشی از این اثر در سالهای ۸۰ و ۸۱ مورد مرمت قرار گرفت .

از مصالح به کار رفته در این مناره می توان به آجرهای مربع شکل به ابعاد ۲۰ در ۲۰ در پنج سانتیمتر و ملات ساروج اشاره کرد.

  علت ساخت مناره گسکر

مناره گسکر  با ارتفاع ۲۵ متری در زمان سالم بودن خود یکی از عجایب معماری استان گیلان قلمداد می شد، زیرا بندرت بنای مرتفعی در هوای بارانی و مقابل عوامل جوی گیلان استقامت و پایداری  از خود نشان می داد.  از نظر بهره برداری احتمالا این بنا جهت دید بانی ، بدست آوردن دقیق طلوع و غروب خورشید و یا اشاعه شعائر مذهبی ( اذان ) استفاده می شده است .

 مناره مشابه گسکر

مناره دیگری مشابه مناره گسکر در روستای کلده فومن و در محوطه منزل مسکونی یکی از روستائیان قرار دارد که آجرهای آن به دلیل شرایط آب و هوایی از بالا فرو ریخته و از پائین نیز در دل خاک فرو رفته است و ارتفاع تنها بخشی که از مناره به جا مانده به ۴ متر می رسد.

بررسی هایی که بر روی همین بخش باقی مانده انجام شده، نشان می دهد که سبک معماری این دو مناره بسیار شبیه به یکدیگر است و اهالی منطقه بر این باورند که این دو مناره به وسیله راهرویی زیرزمینی با یکدیگر در ارتباط هستند.

 

نطقه گسکرات و به‌ ویژه شهر تاریخی گسکر و وجود مناره آجری متعلق به دوران باستان در روستای «مناره بازار» صومعه‌سرا دارای جاذبه‌های گردشگری بکر و طبیعی و قادر به جذب مهمانان و گردشگران داخلی و خارجی است.

این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۶۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.