شازده مسافر مجله جامع دیجیتال گردشگری، سفر و ایرانشناسی

گنبد زیبای سلطانیه تصویری از دور

گنبد زیبای سلطانیه بزرگ ترین گنبد آجری در جهان

گنبد زیبای سلطانیه شاهکار معماری ایران در دوره ایلخانی

گنبد زیبای سلطانیه ازون جاهایی ئه که اسمش خیلی سر زبونا بوده و هست. اما آیا شما درموردش اطلاعات دقیقی دارید ؟ یا فقط میدونید که مثلا توی زنجانه و به دستور اولجایتو ساخته شده؟ اگه میخواید درموردش بیشتر بدونید و تا آخر این مقاله با شازده مسافر همراه باشید .

قدمت گنبد زیبای سلطانیهگنبد زیبای سلطانیه نمای کناری

گنبد زیبای سلطانیه حد فاصل سالهای ۷۰۴ تا ۷۱۲ قمری، به دستور اولجایتو پادشاه مغول ، معروف به سلطان محمد خدابنده و با نظارت خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی ساخته شد . آرامگاه سلطان محمد خدا بنده هم در سلطانیه قرار داره . گنبد زیبای سلطانیه که در مسیر تهران – زنجان از دور به رنگ نیلگون در پهنه دشت فراخ سلطانیه دیده میشه ، گنبدی عظیم و دو پوشش ئه که از بینظیرترین گنبدهای دو پوشش محسوب میشه .

ساختار اصلی گنبد

بدنه اصلی گنبد زیبای سلطانیه و تمام ساختمان اون با آجر ساخته شده و گنبد با روکش کاشیهای فیروزه‌ای و لاجوردی و به شیوه معرق‌کاری تزیین شده انگار جامه‌ای فیروزه‌ای بر تن کرده باشه . در قسمت جنوبی گنبد زیبای سلطانیه ، آثار ساختمان مسجدی دیده میشه که محراب اون دارای حاشیه گچبری ئه. با ملاحظه دقیق این بنای عظیم ، به نظر میرسه که علاوه برمحل آرامگاه اصلی که شامل ساختمان مرکزی گنبده  و به نام تربت خانه شهرت داره ، در سایت گنبد زیبای سلطانیه آرامگاه ملاحسن کاشی نیز وجود داره .

مولانا حسن بن محمود کاشانی آملی معروف به «حسن کاشی» عارف و شاعر دربارسلطان محمدخدابنده (اولجایتو) (۷۰۳-۶۸۳ ق) بود . درباره این که بنا درچه دوره‌ای ساخته شده اختلاف نظر وجود داره ، برخی اون رو مربوط به دوران اولجایتو و برخی دیگه اون رو مربوط به دوران شاه طهماسب صفوی (۹۸۴-۹۳۰ ق) میدونن .

گنبد زیبای سلطانیه سقف گنبد

هنر کاشیپزی

کاشیهای طلایی رنگ و منقش و هشت گوش تربت خانه و ازاره‌های اون از لحاظ هنرکاشی پزی فوق‌العاده ممتاز و کم نظیره . پلان گنبد زیبای سلطانیه در رقوم همکف و طبقه اول با فضاهای اطراف مرتبط با گنبد ، نزدیک به مستطیل و ادامه مجموعه در طبقه دوم و سوم دارای پلان هشت ضلعی ئه . گنبد زیبای سلطانیه از سه فضای گنبدخانه ، تربت‌خانه و سردابه تشکیل شده . گنبد آرامگاه اولجایتو، با ارتفاع ۵۰/۴۸ متر و قطر دهانه ۴۰/۲۴ متر، بزرگترین گنبد تاریخی درایران و بزرگترین گنبد آجری در جهانه .

گنبد زیبای سلطانیه تصویر هوایی

مشخصات گنبد

گنبد زیبای سلطانیه نخستین گنبد دو جداره در جهانه که ممکن نیست نمونه‌ ای قدیمیتر از اون درجهان پیدا کرد . ضخامت گنبد زیبای سلطانیه ۱۶۰ سانتیمتر و فضای خالی بین دو پوسته ۶۰ سانتیمتره . سیستم دو جداره بودن گنبد زیبای سلطانیه در ارتباط با مسایل ایستایی قابل بررسی ئه . به طوری که به لحاظ بالا بودن مقاومت بنا در لنگرهای خمشی و برشی ، اون رو توخالی و بنا رو درمقابل زلزله آسیب‌ ناپذیر کرده . در فضای گنبدخانه ، ۸ جرز سنگین با عرض ۷۸/۶ متر قرار داره که وزن ۱۶۰۰ تنی گنبد رو به شالوده‌ها منتقل میکنن .

سطح مقطع هرکدوم از این جرزها حداقل ۵۰ متر مربع و بار وارده بر اون ۲۰۰ تن محاسبه شده . اگر چه سن پائولوزی تشابهاتی رو ازگنبد کلیسای سانتاماریا دلفیوره ی فلورانس به این گنبد بیان نموده ولی اینجا مجالی بود برای بیان این مطلب که این بنای زیبای آجری با گنبد آن هرگز کوچکترین تشابهی رو باسایر گنبدهای جهان نداشته و اساسا ساختار گنبد زیبای سلطانیه ویژگی خاص منحصر بفرد خودش رو داشته و هیچ تشابهی به گنبد این کلیسا نداره .

جزئیات بیشتر
شاید مایل باشید اینجا را هم ببینید:
بازارهای جدید یزد   غار چهار نخجیر